Bankomat – garść podstawowych informacji o funkcjonowaniu tego urządzenia cz. 1

wypłata bankomat karta płatnicza ATM wpłata pieniędzy pobieranieBankomatami (ATM, Automated Teller Machine) nazywa się samoobsługowe urządzenia umożliwiające przeprowadzanie operacji bankowych. Pierwsza maszyna tego typu została uruchomiona przez First Pensylwania Bank ze Stanów Zjednoczonych w 1964 roku[1]. Kluczową kwestią związaną z bankomatami jest sposób ich komunikacji z bazami danych operatorów. Historycznie wyróżniamy trzy tryby komunikacji[2]:

  • stand alone – bankomat nie jest podłączony do systemu informatycznego. Wymiana informacji następuje np. poprzez zmianę dyskietek,
  • off line – komunikacja z systemem następuje periodycznie np. kilka razy w ciągu dnia,
  • on line – wszystkie transakcje na bieżąco autoryzowane i rejestrowane są w systemie informatycznym. Ten tryb komunikacji ze względu na bezpieczeństwa i prostoty w użytkowaniu jest obecnie najpopularniejszy.

Pierwotnie bankomaty umożliwiały wyłącznie wypłatę gotówki. Obecnie zakres usług dostępnych w tych urządzenia znacząco się zwiększył. Współczesne bankomaty zależnie od oprogramowania umożliwiają dokonywanie wpłat i wypłat na rachunek powiązany z kartą, sprawdzenie stanu konta, doładowanie telefonu, dokonywanie przekazów bankomatowych, zmianę numeru PIN karty, wymianę walut, a nawet zaciągnięcie pożyczki. Na koniec 2013 roku Bank Millennium zaproponował swoim klientom unikalną w skali świata usługę zaciągnięcia Pożyczki Gotówkowej w swoich bankomatach. Warunki pożyczki były wystandaryzowane. Klienci w kilka minut mogli otrzymać na rachunek powiązany z kartą płatniczą 2000 złotych na okres dwóch lat[3].

Pod względem kosztów związanych z eksploatacją bankomatu wynikających z transportu i zasilania urządzenia w gotówkę, najkorzystniejsze są bankomaty z zamkniętym obiegiem gotówki (recyklingowe). Rozwiązanie to umożliwia przekazywania wpłaconych przez klientów środków do kaset, w których znajdują się banknoty przeznaczone dla klientów chcących podjąć gotówkę z bankomatu.

Podstawową formą uwierzytelniania podczas obsługi bankomatu jest karta płatnicza i powiązany z nią numer PIN. Od kilku lat rozwijają się jednak inne metody potwierdzenia tożsamości klienta, które nie wymagają posiadania przez klienta karty płatniczej. Pierwszą z nich jest wykorzystanie jednej z dostępnych aplikacji mobilnych (np. BLIK, PeoPay), drugą zaś technologia biometryczna (umożliwiająca rozpoznawanie oraz identyfikację organizmów żywych). Pierwszym bankiem w Polsce i Europie, który w 2010 roku wprowadził taką opcję we własnym bankomacie testowym był Podkarpacki Bank Spółdzielczy w Sanoka. W pełni funkcjonalne urządzenie kilkanaście dni później zostało uruchomione w oddziale Banku Polskiej Spółdzielczości w Warszawie przy ulicy Płockiej. Wykorzystana w tych urządzeniach technologia Finger Vein została opracowana przez korporację Hitachi, a twórcą bankomatów była firma Wincor Nixdorf[4]. W celu udostępnienia tej usługi bank pobiera skan naczyń krwionośnych z palców obydwu dłoni klienta i wprowadza je do odpowiedniego systemu. Po tym procesie w celu skorzystania z bankomatu, bez użycia karty płatniczej użytkownik musi podać specjalny numer identyfikacyjny (w zależności od banku od czterech do jedenastu cyfr), a następnie dokonać autoryzacji przykładając palec do czytnik układu naczyń krwionośnych.

Technologia Finger Vein zapewniająca obecnie wysokie bezpieczeństwo i wygodę przeprowadzanych transakcji, sprawdza się również w innych obszarach. Wykorzystuje się ją również do potwierdzania tożsamości klientów w placówkach bankowych, biometrycznej bankowości internetowej, zabezpieczania dostępu do pomieszczeń, systemów informatycznych oraz komputerów PC[5].

Zastosowanie tak innowacyjnego rozwiązania w sektorze bankowości spółdzielczej jest dosyć zaskakujące. Banki spółdzielcze są bowiem przeważnie konserwatywne w swoich działaniach, gdyż spoczywa na nich duża odpowiedzialność. W przypadku problemów pojedynczego, niewielkiego banku, obsługującego małą grupę ludzi (bez znaczenia w skali kraju), nie można liczyć na wsparcie z budżetu lub dostosowanie przepisów prawa do jego potrzeb[6]. Jak ma to miejsce w odpowiedzi na błędy dużych komercyjnych banków[7]. Warto zaznaczyć również, że w obecnym porządku prawnym dane biometryczne w Polsce nie posiadają odrębnych przepisów i posiadają taki sam status jak wszystkie inne dane osobowe, nowe rozporządzenia europejskie zaś to zmieniają, i uznają dane biometryczne za wyjątkową kategorie informacji, których gromadzenie zasadniczo jest możliwe po uzyskaniu zgody osoby, której dotyczą lub gdy uprawnienie takie wynika bezpośrednio z przepisów prawa[8].

Bankomat – garść podstawowych informacji o funkcjonowaniu tego urządzenia cz. 2

[1] A. Borcuch, Bankowość elektroniczna w Polsce, CeDeWu, Warszawa 2011, s. 45.
[2] J. Masiota, Elektroniczne instrumenty płatnicze, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz – Poznań 2003, s. 85-86.
[3] Pożyczka Gotówkowa Banku Millennium dostępna w bankomatach, https://www.bankmillennium.pl/o-banku/centrum-prasowe/informacje-prasowe/-/news-info/17-12-2013-bank-millennium-po-raz-szosty-w-skladzie-respect-index
[4] Banki spółdzielcze w XXII wieku!, https://www.bankbps.pl/o-grupie-bps/aktualnosci/banki-spoldzielcze-w-xxii-wieku!
[5] Pierwszy biobankomat w Europie, http://www.dieboldnixdorfag.com/internet/site_PL/sid_061AA6A8E66773E3D68E16EA40D5F0DB/PL/ProduktyUslugi/Hardware/Banking/Finger_Vein/Pierwszy_Biobankomat/node_Pierwszy_Biobankomat.html
[6] W. Żółtkowski, Bank lokalny, CeDeWu, Warszawa 2011, s. 20.
[7] Ibidem.
[8] D. Pawęda, Digitalizacja bankowości, „Nowoczesny Bank Spółdzielczy”, 2017/07-08, s. 43.