Co to jest ekonomia i czym się różni od nauk ścisłych

popyt, podaż, mikroekonomia, makroekonomia, ekonometria, cena, iloścCo to jest ekonomia?

Termin ekonomia pochodzi z języka greckiego, jest to zlepek dwóch słów οίκος (oikos) oznaczającego dom i νομος (nomos) oznaczającego prawo. Za twórcę tego terminu uznaje się Ksenofonta z Aten, według którego ekonomia była sztuką efektywnego zarządzania gospodarstwem domowym.

Obecnie ekonomię zaliczana jest do nauk społecznych. Jej celem jest gromadzenie, porządkowanie oraz przetwarzanie wiedzy o produkcji dóbr i ich podziale w danym społeczeństwie. Mówiąc inaczej, celem ekonomii jest odpowiedź na pytanie, w jaki sposób wykorzystywać rzadkie zasoby, aby ostatecznie było to najefektywniejsze lub najbardziej sprawiedliwe.

W naukach empirycznych (doświadczalnych), do których zalicza się ekonomię w celu sformułowania odpowiednich twierdzeń wykorzystuję się indukcję oraz dedukcję. Indukcja polega na przechodzeniu od szczegółu do ogółu, czyli formułowania ogólnych teorii (generalizowania) na podstawie wielokrotnie powtarzanych jednostkowych obserwacji. Natomiast dedukcja, jest to przechodzenie od ogółu do szczegółu. Istotą dedukcji jest uznawanie pewnych sądów za prawdziwe, jeżeli są konsekwencją innych sądów uznanych za autentyczne.

Każda teoria ekonomiczna, niezależenie czy będąca wynikiem indukcji, czy dedukcji powinna zostać poddana krytyce, czyli skonfrontowaniu jej z rzeczywistością i innymi potwierdzonymi teoriami. Pozwala to bowiem ocenić jej logiczną spójności i w konsekwencji może doprowadzić do jej modyfikacji, lub całkowitego odrzucenia.

Różnice między ekonomią, a naukami ścisłymi

Jedną z najistotniejszych różnicą między ekonomią, a naukami ścisłymi jest to, iż obserwacja, i ogłaszanie danych tez ekonomicznych wpływa na zachowanie społeczeństwa. Przykładowo, jeżeli będziemy badać wpływa lepszego oświetlenia na efektywność pracy robotników w fabryce i zamontujemy liczne kamery, to robotnicy czując, że są obserwowani będą się bardziej starać, co zaburzy ostateczne wyniki badania. W fizyce zaś nie mamy takiego problemu. Woda wrze w w temperaturze 100° Celsjusza (chyba, że obniżmy ciśnienie, przykładowo na szczycie Mont Everestu woda wrze w około 70° Celsjusza), zaś zamarza poniżej zera (chyba, że mamy do czynienia z wodą przechodzoną) i to jest stała reguła, od której są wyjątki, ale dokładnie opisane.

Kolejna różnica wynika z faktu, że ekonomistą bardzo trudno przeprowadzać eksperymenty. Wynika to z faktu, że niektórych zjawisk i procesów nie można odizolować od innych oraz dlatego, że eksperymenty takie wiązały by się z gigantycznymi kosztami. Z tego względu ekonomiści przeprowadzają „eksperymenty myślowe”, zakładają że w czasie badania pozostałe czynniki się nie zmieniają (ceteris paribus). Przykładowo zakłada się, iż na zmianę wartości eksportu w danym okresie wpływa wyłącznie deprecjacja lub aprecjacja waluty krajowej, a czynniki takie jak np. zmiana upodobań konsumentów, wysokości ceł czy wzrost produkcji się nie zmieniają i nie mają wpływu na eksportu.

Niektóre zjawiska w gospodarce światowej są unikatowe. Z tego względu zawsze znajdą się tacy, którzy po czasie będą twierdzić, że w danej sytuacji należało postąpić inaczej. Niestety jednak ich teorie nigdy nie zostaną sprawdzone.

Ostatnia istotna różnica między ekonomią, a naukami ścisłymi to tworzenie i wykorzystywanie praw ekonomi na „zamówienie polityczne”. W gospodarkach komunistycznych wykorzystywano wiele praw ekonomicznych, które nie mogły zostać poddane krytyce, nie można było zatem twierdzić, że nie sprawdzają się one w rzeczywistych warunkach.