Etyka w biznesie – za i przeciw jej stosowaniu

etyka biznesu, warto, stosowanie, zalety, wady, stanowisko, pogląd, działanieWprowadzenie do zagadnienia etyki w biznesie

Pojęcie „etyki” narodziło się na terenach współczesnej Grecji w VI wieki p.n.e i początkowo była to nauka o człowieku, a dokładniej motywach i celach podejmowanych przez niego działań. Obecnie zagadnienie to jest postrzegane jako nauka, zajmująca się filozoficznymi aspektami moralności. Duży wkład w tą zmianę miały pracę niemieckiego filozofa Immanuela Kanta żyjącego w latach 1724-1804.

Etyka w biznesie zajmująca się etycznymi aspektami prowadzonej działalności gospodarczej wyewoluowała z etyki ogólnej stosunkowo niedawno. Za datę jej narodzenia często przyjmuje się rok 1926, kiedy to w Nowym Yorku ukazała się książka „The fundamentals of business ethics” autorstwa Everetta Williama Lorda.

Początkowo ta tematyka nie była zbyt popularna, zaczęła się rozwijać dopiero od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Dynamiczny rozwój etyki w biznesie w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej nastąpił w latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku i związany był z rozwojem idei proekologicznych, wolnościowych oraz konsumenckich walczących z wielkimi korporacjami wywołującymi w owym czasie liczne skandale.

Pomimo upływu 90 lat od symbolicznych narodzin etyki w biznesie problematyka ta nieustannie budzi kontrowersje. Ciągle trwają spory nie tylko pomiędzy jej przeciwnikami lub zwolennikami, a konkretnymi grupami ludzi posiadających wobec niej inne oczekiwania.

W współczesnym świecie zagadnienie etyki biznesu postrzegane jest przeważnie jako swoisty drogowskaz ,wskazujący prawidłowe postępowanie podmiotu gospodarczego w kontaktach z klientami (odbiorcami), dostawcami, pracownikami, konkurentami i akcjonariuszami. Etyka w biznesie jest nauką stosowaną, więc omawiane relacje przedsiębiorstwa z jego otoczeniem podlegając ciągłej ocenie przez opinię publiczną (społeczeństwo). W założeniu zapewnić ma to przestrzeganie ustalonych w danym kręgu kulturowym norm i wartości, nawet jeżeli bywają one negowane postrzegane w innych środowiskach.

10 głównych argumentów przeciwników etyki w biznesie

  1. Głównym celem prowadzenia działalności jest maksymalizacja zysku lub wartości przedsiębiorstwa. Postępowanie zgodnie z zasadami moralnymi jest sprzeniewierzenie się tej zasadzie, gdyż obniża konkurencyjności i efektywność przedsiębiorstwa. Firmy muszą postępować amoralnie, aby móc funkcjonować na rynku pozbawionym zasad, inaczej grozi im bankructwo. Pojęciem etyki w biznesie jest więc oksymoronem (zestawienie wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu).
  2. Wszystko, co nie jest zabronione prawem, domyślnie jest dozwolone.
  3. Przedsiębiorstwa nie są tworzone w celu rozwiązywania problemów społecznych, kulturowych, politycznych czy ekologicznych, zajmować tym powinny się poszczególne państwa lub specjalne organizacje pozarządowe.
  4. Nie można traktować przedsiębiorstw jak ludzi, nie posiadają one uczuć i sumienia, nie mogą więc rozpatrywać swoich działań w wymiarze etycznym. Za wszelkie działania odpowiadają ludzie nimi kierujący.
  5. Nie istnieją żadne wiarygodne metody pomiaru etyczności prowadzonego biznesu, nie można więc na ich podstawie oceniać i porównywać rożnych podmiotów.
  6. Pracownicy firmy nie mogą postępować etycznie, jeżeli stoi to w sprzeczności z interesem ich pracodawcy (w przypadku prezesa pracodawcą są akcjonariusze).
  7. Niektóre podmioty w określonych warunkach postępują etycznie, działanie takie jest jednak motywowane przejściowymi trendami. Firmy próbują w ten sposób poprawić swój wizerunek (nadszarpnięty np. poprzez poprzednie afery), przekłada to się bowiem na wzrost konkurencyjności i szanse osiągnięcia większych zysków w długim horyzoncie czasu.
  8. Etyka w biznesie wykorzystywana jest wyłącznie jako kolejny kanał reklamy, zależny od strategie marketingową, samodzielnie nieprzejawiający żadnej wartości.
  9. Zaspokojenie wszystkich, często sprzecznych postulatów otoczenia przedsiębiorstwa jest niemożliwe, należy więc się skupić wyłącznie na tych podstawowych.
  10. W swojej książce „Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów” z 1776 roku Adam Smith opisując zagadnienie „niewidzialnej ręki rynku”. Użyta przez szkota metafora w ogólnym zarysie odnosi się do tego, że egoistyczna troska o interes prywatny, w warunkach wolnej gospodarki rynkowej, przekłada się na interes społeczny skuteczniej niż wtedy, gdy jest on głównym celem prowadzonej przez nasz działalności.

10 głównych argumentów zwolenników etyki w biznesie

  1. Celem etyki w biznesie nie jest bezmyślne nakłanianie jakichkolwiek podmiotów do podejmowania działań uważanych za moralne. Nadrzędną rolą etyki biznesu jest umożliwiania sformułowania własnych poglądów na dany temat. Opierając się o kompleksowe informacje, analizy i uwzględnienie różnych punktów widzenia danej problematyki.
  2. Działalność gospodarcze jest tylko jednym z wielu przejawów aktywności podejmowanej przez człowieka, w związku z tym powinna podlegać takiej samej ocenie jak jego działania.
  3. Przedsiębiorstwa nie mogą istnieć bez ludzi, w związku z tym moralność ich postępowania należy oceniać w kontekście moralnej odpowiedzialności społeczeństwa.
  4. Pracownik nie może zostawiać swoich zasad moralnych „przed drzwiami” swojego miejsca pracy. Wszystko co czynią pracownicy powinno być zgodne lub neutralne w odniesieniu do ich własnych zasad moralnych.
  5. Wiele problemów dotykających całe społeczeństwa jest wywoływane przez działania wielkich korporacji, powinny one więc starać się przeciwdziałać negatywnym konsekwencją swoich działań. Jest to szczególnie ważne w sytuacjach, kiedy z ewentualnym problemem nie będzie w stanie poradzić sobie nawet państwo.
  6. Posiadanie znacznych uprawnień, wpływów i kapitałów, a więc istotnego potencjału niezbędnego do radzenia sobie z różnymi problemami (np. społecznymi), powinno pociągać ze sobą zwiększoną odpowiedzialność wobec społeczeństwa.
  7. Biznes powinien postępować w taki sposób, aby nie łamać norm etycznych przypisanych do danego społeczeństwa / grupy kulturowej / otoczenia gospodarczego, w której funkcjonuje. Budowanie relacji opartych na zaufaniu znacząco ogranicza koszty związane z ustanawianiem zabezpieczeń, zwiększając tym samym efektywność gospodarowania zasobami.
  8. Osiąganie zysku jest istotnym elementem umożliwiającym prawidłowe funkcjonowanie przedsiębiorstwa, powinien być jednak osiągany w sposób etyczny, gdyż jest to tylko jeden z wielu celów prowadzenia działalności. Korporacje powstają w danym otoczeniu społecznym i nie mogą bez niego istnieć, dlatego rozwój społeczeństwa jest w interesie przedsiębiorstw.
  9. Etyka w biznesie powinna być nieodzownym elementem kompleksowej strategii w każdym przedsiębiorstwie. Nadużywanie niektórych pozytywnych aspektów wynikających z etyczności prowadzonego biznesu, nie oznacza wcale błędu w pojmowaniu i funkcjonowania całego zagadnienia.
  10. Sam Adam Smith w przytoczonym wcześniej dziele opisywał, że „niewidzialna ręka rynku” do prawidłowego funkcjonowania wymaga specjalnych uwarunkowań. Obecnie wiemy, że uwarunkowania ta doskonale sprawdzają się w modelach, lecz są niemożliwe do osiągnięcia w normalnych warunkach rynkowych. Skrajny leseferyzm może nie być więc najlepszym rozwiązaniem odnoszącym się do życia gospodarczego.

Podsumowanie

Przytoczone argumenty przeciwników i zwolenników etyki w biznesie nie są oczywiście jedynymi, lecz tymi najważniejszymi w obecnych warunkach. Jak już zostało wspomniane zagadnienie to ciągle podlega przeobrażeniu, więc rola przytoczonych argumentów będzie się zmieniać. Niewykluczone, że za kilka dopasują się one do nowych warunków i będą całkowicie inne.

Jeżeli interesuje was ta tematyka i chcecie popolemizować z opisanymi argumentami możecie wyrazić swoje zdanie w komentarzach.