Historia bankowości spółdzielczej w Polsce

spółdzielczy, historyczny, współpraca, działanie, pamięć, przeszły, funkcjonowanie, bankowośc

 Historia bankowości spółdzielczej w Europie

Pierwszymi organizacjami, które uznaje się za prekursorów obecnie nam znanych spółdzielczych instytucji kredytowych były banki pobożne. Na dużą skalę upowszechniły się one najpierw we Włoszech, a następnie w innych częściach Europy. Pierwsza tego typu instytucja powstała w 1361 r. w Anglii, natomiast powołanie takiego podmiotu na ziemiach polskich datuje się na rok 1577. Wiele z tych instytucji przetrwało do XIX wieku. Część z nich nawet do XX tak jak np. bank w Krakowie, który zakończył swoją działalność dopiero w 1948 roku. Ich podstawowym zadaniem było udzielanie mikrokredytów członkom danej społeczności lokalnej. Fundusze na ten cel pochodziły przeważnie od bogatych przedstawicieli duchowieństwa i zgodnie z nauką kościoła katolickiego była to działalność non profit.

Przełom nastąpił w XIX wieku w Niemczech gdzie powstały pierwsze spółdzielnie kredytowe. Były to instytucje mające być przeciwwagą dla dynamicznie rozwijającego się agresywnego kapitalizmu, powodującego zubożenie niższych warstw społecznych, szczególnie zaś ludności wiejskiej. Ich zasadniczym celem było udzielanie niskooprocentowanych pożyczek członkom tych instytucji. Następowało to szczególnie w sytuacjach kryzysowych takich jak susze czy powodzie. Za dwóch głównych prekursorów ruchu spółdzielczego w Niemczech uznaje się Hermanna Schulze-Delitzsche oraz Friedricha Wilhelma Raiffeisena. Obydwaj uznawali wprowadzone wcześniej nieformalne zasady dotyczące funkcjonowania spółdzielni, które stały się później nieodzownym elementem charakterystycznym tego typu podmiotów. Zasady te ewoluowały wraz ze zmianami polityczno-gospodarczymi. Ostatnia ich ,,aktualizacja miała miejsce w 1995 roku w Manchesterze kiedy to na Kongresie Międzynarodowego Związku Spółdzielni przedstawiono siedem głównych aspektów działalności spółdzielni. Dotyczyły one:

1) członkowstwa – które opierać powinno się na zasadzie dobrowolności bez jakiejkolwiek dyskryminacji,
2) demokratyzmu spółdzielczego – oznaczającej, że każdy członek spółdzielni ma takie same prawa i wpływ na jej funkcjonowanie (,,jeden członek – jeden głos),
3) udziałów członkowskich – które powinny być oprocentowane w ograniczony sposób, aby nie zakłócały jej funkcjonowania. Zasada ta określa również kwestie podziału wypracowanego zysku, zakładając przeznaczenie go na zwiększenie funduszy własnych, podział między członków spółdzielni lub przeznaczenie go pod różnymi postaciami rzecz społeczności lokalnej, zapewniając jednak pierwszeństwo udziałowcom,
4) samorządność spółdzielczej – opierającej się na autonomii, szczególnie podczas kontaktów z instytucjami międzynarodowymi lub organami państwowymi,
5) kształcenia spółdzielczego – polegającego na podnoszeniu świadomości ekonomicznej członków spółdzielni, a przede wszystkim kwalifikacji zarządu.
6) współpracy międzyspółdzielczej – celem, której celem powinno być promowanie ruchu spółdzielczego, a także ograniczanie konkurencji między spółdzielniami,