Jak prawidłowo oddać głos nieważny

sejm, polityka, partia polityczna, polityk, zasiadać, godło i flaga, prawoWszelkie informacje zawarta w artykule odnoszą się do aktualnego w dniu pisania kodeksu wyborczego (Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy Dz.U. 2011 nr 21 poz. 112, 17.02.2016), pamiętaj że akty prawne ulegają zmianą i zawsze warto wykorzystywać najnowsze, ujednolicone, prawnie obowiązujące wersje.


Oddanie głosu nieważnego w czasie wyborów powinno być wyborem świadomym i przemyślanym, a nie efektem pomyłki. Większość wyborców twierdzi, iż potrafi oddać zarówno głos ważny jak i nieważny, należy jednak w to powątpiewać.

Proces oddawania głosu w czasie wyborów wydaje się intuicyjny, jednakże popełnienie błędu w oparciu o skrótową informację zawartą na karcie do głosowania jest prawdopodobne. Poniższy fragment ustawy ukazuje zobowiązanie do zamieszczenia na kartach podstawowego komunikatu, który z oczywistych względów nie może być zbyt obszerny i szczegółowy.

Art. 40. § 1. Głosowanie odbywa się przy pomocy urzędowych kart do głosowania.
§ 2. Na karcie do głosowania zamieszcza się informację o sposobie głosowania oraz warunkach ważności głosu.


Ogólny sposób głosowania i ważności głosów

Art. 227. § 1. Wyborca głosuje tylko na jedną listę kandydatów, stawiając na karcie do głosowania znak „×” (dwie przecinające się linie w obrębie kratki) w kratce z lewej strony obok nazwiska jednego z kandydatów z tej listy, przez co wskazuje jego pierwszeństwo do uzyskania mandatu.
§ 2. Za nieważny uznaje się głos, jeżeli na karcie do głosowania postawiono znak „×” w kratce z lewej strony obok nazwisk dwóch lub większej liczby kandydatów z różnych list kandydatów albo nie postawiono tego znaku w kratce z lewej strony obok nazwiska żadnego kandydata z którejkolwiek z list, z zastrzeżeniem § 4.
§ 3. Za nieważny uznaje się głos, jeżeli na karcie do głosowania znak „×” postawiono w kratce z lewej strony wyłącznie obok nazwiska kandydata umieszczonego na liście kandydatów, której rejestracja została unieważniona.
§ 4. Jeżeli na karcie do głosowania znak „×” postawiono w kratce z lewej strony wyłącznie obok nazwiska kandydata z jednej tylko listy kandydatów, a nazwisko tego kandydata zostało z tej listy skreślone, to głos taki uznaje się za ważny i oddany na tę listę.
§ 5. Jeżeli na karcie do głosowania znak „×” postawiono w kratce z lewej strony obok nazwisk dwóch lub większej liczby kandydatów z tej samej listy kandydatów, to głos taki uważa się za głos ważnie oddany na wskazaną listę kandydatów z przyznaniem pierwszeństwa do uzyskania mandatu kandydatowi na posła, którego nazwisko na tej liście umieszczone jest w pierwszej kolejności.

Paragraf 1 artykułu 227 informuje o ogólnej zasadzie oddania głosu ważnego, jednakże głos oddany w ten sposób także może zostać uznany za nieważny, ale o tym za chwilę.

Skupmy się jednak chwilowo na paragrafie 2, który powinien stanowić kwintesencje naszych rozważań. Fragment ten ukazuje nam 2 metody oddania głosu nieważnego.

Pierwsza z nich polega na wsunięciu do urny wyborcze czystej karty lub takiej, na której znak X nie widnieje ani razu we właściwym miejscu. Metoda ta jest raczej niepolecana ze względu na możliwość wystąpienia nieuczciwego zachowania ze strony członka komisji, który mógłby oddać głos za nas. Szansa takiego zajścia jest raczej znikoma, ale właśnie z tego względu większość osób preferuje drugą metodę oddania głosowanie, skreślanie, urna, stawiania, krzyżyk, korespondencyjnygłosu nieważnego. Jako czystą kartę uważa się również taką, która pozornie jest wypełniona prawidłowa (według paragrafu 1 artykułu 227). Wyjątkiem tym jest sytuacja w której ofiarowaliśmy swój głos kandydatowi, znajdującemu się na liście, której rejestracja została unieważniona po wydrukowaniu kart.

Drugą metodą oddania głosu nieważnego polega na postawieniu co najmniej dwóch znaków X w miejscach zarezerwowanych dla kandydatów z różnych list, warto więc w celu pewności oddania głosu nieważnego umieścić jak największą liczbę X w różnych miejscach. W przypadku oddana głosu nawet na kilku kandydatów, ale z tej samej listy masz głos i tak będzie ważny (patrz paragraf 4 i 5).

Należy w tym miejscu wspomnieć o wszelkiego rodzaju dopiskach lub skreśleniach, które nie wpływają na ważność oddanego głosu.  Przykład: jeśli prawidłowo postawiliśmy znak X i w myśl paragrafu 1, a następnie się zmieniliśmy zdanie i skreśliliśmy całą kartę i dopisując np. źle, pomyłka, nie uwzględniać, to nasz głos i tak jest traktowany jako ważny!!!

Art. 41. Dopisanie na karcie do głosowania dodatkowych numerów list i nazw lub nazwisk albo poczynienie innych dopisków poza kratką nie wpływa na ważność oddanego na niej głosu.

Ogólnie można wysunąć hipotezę, iż stosowanie jakichkolwiek dopisków jest bezcelowe, nawet jeśli napiszemy wspaniały wiadomość skierowany do konkretnego kandydata, to i tak go on nie odczyta, członkowi komisji pewnie też nie zwrócą na niego większej uwagi. Oczywiście adnotacja typu ,,miłego liczenia” lub ,,tylko się nie pomylcie :)”, nie zaszkodzi, ale rezultatem będzie tylko chwilowa poprawa nastroju osób liczących głosy.


Różnica między głosem nieważnym a kartą wyborczą uznaną za nieważną

niszczenie, unieważnianie, karta, głosowanie, skreślanie, prawidłowoOprócz dwóch metod, które powodują zakwalifikowanie naszego głosu jako nieważny, ustawa określa również warunki niezbędne do uznania karty za ważną. Wyłącznie karty ważne są uwzględniane przy liczeniu głosów i mają ostateczny wpływ na wynik wyborów. Należ więc zwrócić uwagę na te wytyczne, gdyż często są one błędnie utożsamiane z głosem nieważnym, lecz warto je znać również jeśli chcemy oddać głos ważny.

Art. 71. § 1. Po wykonaniu przez obwodową komisję wyborczą czynności, o których mowa w art. 70, przewodniczący komisji otwiera urnę wyborczą, po czym komisja liczy wyjęte z urny karty do głosowania i ustala liczbę kart ważnych i liczbę kart nieważnych oraz, odpowiednio do przeprowadzanych wyborów, liczbę głosów ważnych oddanych na poszczególnych kandydatów albo na poszczególne listy kandydatów i każdego kandydata z tych list, a także liczbę głosów nieważnych.

 

Art. 74. Liczba kart ważnych do głosowania stanowi liczbę osób, które wzięły udział w głosowaniu w danym obwodzie.

 

Art. 269. § 1. Jeżeli na karcie do głosowania nie postawiono znaku „×” w kratce z lewej strony obok nazwiska któregokolwiek z kandydatów, to taką kartę uznaje się za kartę ważną z głosem nieważnym.
§ 2. Jeżeli na karcie do głosowania postawiono znak „×” w kratce z lewej strony obok nazwisk dwóch lub większej liczby kandydatów, to taką kartę uznaje się za kartę ważną z głosem nieważnym.
§ 3. Jeżeli na karcie do głosowania postawiono znak „×” w kratce z lewej strony wyłącznie przy nazwisku kandydata, którego nazwisko zostało skreślone, to taką kartę uznaje się za kartę ważną z głosem nieważnym.
§ 4. Jeżeli w sytuacji, gdy zostanie zarejestrowany tylko jeden kandydat, nie postawiono znaku „×” w żadnej kratce albo postawiono znaki „×” w obu kratkach, to taką kartę uznaje się za kartę ważną z głosem nieważnym.


Należy wyróżnić 3 główne przypadki, które spowodują uznanie karty za nieważną.

1

Wszystkie karty przerwane na co najmniej dwie części są uznawane automatycznie za nieważne, niezależnie od tego co się na nich znajduje. Dekompozycji kary jest bezcelowa (przynajmniej trudno wskazać logiczny powód takiego postępowania), a zbytnie rozdrobnienie karty jest swoistym wandalizmem. Lokal wyborczy zawsze po zakończeni prac komisji musi zostać uprzątnięty, a sprzątanie drobnych fragmentów papieru jest po prostu uciążliwe.

Art. 71. § 2. Kart do głosowania przedartych całkowicie na dwie lub więcej części nie bierze się pod uwagę przy obliczeniach, o których mowa w § 1.