Kodeks etyczny jako instrument etyki biznesu w przedsiębiorstwie

tak nie, etyka biznesu, warto, stosowanie, zalety, wady, sKodeks etyczny – krótka definicja

Kodeks etyczny (kodeks dobrych praktyk, kodeks postępowania, kodeks wartości) jest sformalizowanym zbiorem reguł i zasad uznawanych przez dane przedsiębiorstwo jako właściwe. Normy te obowiązują wszystkich pracowników, a za ich nieprzestrzeganie mogą grozić sankcje. Kodeks etyczny jest bowiem uszczegółowieniem misji i wizji przedsiębiorstwa, czyli ogółu działań służących do realizacji w poprawny sposób celów firmy.

Prawidłowo sformułowany, wdrożony i przestrzegany kodeks postępowania pełni w wielu podmiotach bardzo istotną rolę. Dobry kontakt oraz zaufanie ze strony interesariuszy zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych zwiększa wartość przedsiębiorstwa i przynosi realne korzyści w wymiarze materialny. Klient mający do wyboru podobne produkty oferowane przez różne przedsiębiorstwa, preferuje te, wytwarzane przez firmy odpowiedzialne społecznie. Potencjalnemu klientowi należy jednak uświadomić, które to podmioty, co pociąga za sobą koszty.

Informacje zawarte w dobrym kodeksie etycznym:

  • reguły i zasady uznawane w danym przedsiębiorstwie jako właściwe
  • uszczegółowieniem misji i wizji przedsiębiorstwa
  • przyczyny, cele i metody wykorzystane przy tworzeniu kodeksu wartości
  • przedstawienie przedsiębiorstwa jako rzetelnego i solidnego partnera
  • obowiązki pracowników i całego przedsiębiorstwa wobec otoczenia
  • nawiązania do innych działań przedsiębiorstwa w ramach szeroko rozumianej etyki w biznesie
  • sankcje grożące za nieprzestrzeganie norm zawartych w kodeksie postępowania
  • korzyści dla pracowników wynikającego z przestrzegania postanowień kodeksu
  • sposoby identyfikacji zachować pożądanych i niepożądanych (szczególnie w takich kwestiach jak: poufność posiadanych informacji, zachowanie pracownika w pracy, prawa człowieka, tolerancja, relacje z politykami, BHP, praca a rodzina, ochrona środowiska naturalnego, relacje z interesariuszami)
  • odniesienia do systemy zgłaszania naruszeń przyjętych zasad, (np. jak w formie anonimowego przekazać informowania o nadużyciach i przestępstwach – whistle blowing)
  • metody rozwiązywania dylematów moralnych (np. poprzez odpowiednie przykłady)
  • sposób komunikacji z przedsiębiorstwem w kwestii kodeku

Realne korzyści dla ogółu czy kolejny chwyt marketingowy?

Podobnie jak w przypadku opisywanej wcześniej etyki w biznesie kodeksy etyczne również posiadają swoich zwolenników, jak i przeciwników. Ludzi uważający je za niepotrzebne twierdzą, że kodeksom etycznym towarzyszy wysoki koniunkturalizm. W sytuacji, kiedy na rynku wydarzy się coś, co podważa zaufanie do dużych korporacji, one w odpowiedzi na zaistniałą sytuację aktualizują kodeksy postępowania lub tworzą nowe.  Oczywiście to nagłaśniają, aby pokazać, że w ich firmie taka sytuacja by się nie wydarzyła.

Kolejnym stwierdzeniem wartym uwagi jest teza, że kodeksy etyczne powstają w tych firmach, w których pracownicy mają poważne problemy z etycznym zachowaniem. Prowadzić to może jednak do odwrotnego rezultatu niż zamierzony. Kodeks etyczny może osłabiać indywidualną wrażliwość etyczną, promować korzyści przedsiębiorstwa kosztem korzyści całego społeczeństwa i zwalniać od indywidualnej odpowiedzialności moralnej.

Kodeks etyczny może być również zwykłym działaniem marketingowym. Służącym wyłącznie zyskaniu przewagi konkurencyjnej nad rywalami, którzy zaniedbają ten aspekt działalności.

Polemika z argumentami przeciwników kodeksów etycznych, jak i samej etyki w biznesie jest w pewnym zakresie bezcelowa. W wielu argumentach na skutek ludzkiej chciwości jest wiele prawdy. Nie oznacza to wcale, że elementy te w przedsiębiorstwie są niepotrzebne. Należy promować zachowania etyczne, pamiętając jednak, że to, iż dany podmiot nie posiada kodeku wartości nie oznacza wcale, że odpowiednie zasady nie są przestrzegane, lecz po prostu może nie ma sensu ich kodyfikować.

Na zakończenie warto dodać, że kodeks etyczny stawia przed członkami organizacji wymagania wyższe niż te wynikające wyłącznie z przepisów prawa. Pełni on zatem funkcję edukacyjną i motywuje do ciągłej pracy nad sobą. Taki odgórnie narzucony moralny drogowskaz ułatwia wielu pracownikom radzenie sobie w trudnymi, niejasnymi i problematycznymi sytuacjami, które spotykają ich podczas wykonywania obowiązków służbowych. Potępianie złych zachowań i uświadamianie grożących za nie sankcji można uznać za metodę walki o lepszą przyszłość zarówno dla firmy, jak i całego społeczeństwa. Należy jednak przy tym pamiętać, środki służące do osiągnięcia celu są często ważniejsze niż sam cel. Co jest często pomijaną podstawą kodeksów etycznych.