Najwięksi emitenci kart płatniczych

płatności bezgotówkowe, plastikowy pieniądz, karta debetowa prepaid, karty kredytoweSystemy bankowe wydające karty płatnicze

Visa Inc.

Prekursorem systemu Visa był Bank of America z Kalifornii, który pierwszą kartę BankAmericard wydał w 1958 roku. Osiem lat później bank ten utworzył instytucję BankAmericard Service Corporation (BSC) zajmującą się kontrolę emisji kart i licencjonowaniem tego systemu do innych banków[1]. Oferta zakupu gotowego i sprawnie działającego systemu cieszyła się dużą popularnością wśród amerykańskich banków. W 1974 roku Bank of America sprzedał swoje udziały w BankAmericard Service Corporation, co przyczyniło się do powstania National BankAmericard Incorporate (NBI)[2]. Kilka lat później nazwę NBI zmieniono na Visa.

W czerwcu 2016 roku Visa Incorporated zakończyła wieloletni proces przejmowania Visa Europe, dzięki czemu powstała jednolita globalna organizacja wykorzystująca wspólną platformę technologiczną. System przetwarzania VisaNet może obsłużyć 65 000 wiadomości transakcyjnych w ciągu minuty[3]. Visa jest obecnie największą organizacją kartową na świecie. Funkcjonuje w ponad dwustu państwach i terytoriach świadcząc usługi na rzecz 16,6 tysiąca instytucji finansowych, które wyemitowały ponad 3 miliardy kart[4]. Visa jest systemem zdecentralizowanym, oznacza to, że nie wydaje kart płatniczych, zadanie to należy do obowiązków poszczególnych zrzeszonych banków, które współpracują w ramach systemu, jednocześnie konkurując ze sobą na rynku.

Master Card

Za datę powstania organizacji MasterCard można uznać 3 listopada 1966 roku, kiedy to banki z Bafflo i Nowego Jorku utworzyły organizację Interbank Card Association (ICA), do zadań której należały akceptacja i rozliczanie transakcji kartami kredytowymi[5]. Podmiot ten od samego początku miał być konkurencją dla podobnego systemu stworzonego przez Bank of America. Jedną z pierwszych kluczowych decyzji było nawiązanie współpracy w 1968 roku z powstałą w Szwecji europejską organizacją EuroCard, a także bankami w Japonii i Meksyku[6]. W 1969 roku ICA przejęła prawa do znaku MasterCharge od California Bank Card Association (CBCA). 10 lat później nazwę MasterCharge zmieniono na MasterCard. W 1991 roku firmy Cirrus (marka MasterCard) i EuroCard International podpisały umowę o wzajemnej akceptacji kart w bankomatach. Kolejnym etapem współpracy firmy MasterCard i Europay (firmy powstałej z połączenia EuroCard International, Eurocheque International i Eurocheque International Holding) było stworzenie pierwszej elektronicznej karty debetowej Maestro, umożliwiającej rozliczanie transakcji on-line w punktach akceptantów[7].

JCB (Japan Credit Bureau)

JCB jest podmiotem założony w styczniu 1961 roku w Japonii, w tym samym roku powstała również inna japońska firma Osaka Credit Bureau (OCB). Obydwie firmy połączyły się w 1968 roku. W 1972 roku liczba osób posiadających kartę JCB przekroczyła jeden milion, jedenaście lat później liczba ta wzrosła do 5 milionów. W 2015 roku 95,6 milionów ludzi na całym świecie posiadających kartę JCB za pośrednictwem 31,1 milionów akceptantów przeprowadziło transakcje na łączną kwotę 226,3 miliardów dolarów[8]. JCB prowadzi działalność głównie w Azji i Ameryce Północnej. W Polsce kart tej organizacji kartowej nie są wydawane, lecz sieć podmiotów akceptujących karty tego systemu wydane w innych państwach jest rozbudowana.

Systemy klubowe (scentralizowane) emitujące karty płatnicze

American Express

System American Express posiada charakter scentralizowany, oznacza to, że bezpośrednim emitentem kart jest American Express, a banki i inne podmioty są tylko pośrednikami w procesie ich wydawania. Karty tego wydawcy mają charakter elitarny, a nie masowy, kryteria otrzymania karty tego typu są bowiem wysokie. Każdy posiadacz karty staje się automatycznie członkiem klubu. W pierwszych latach funkcjonowania, czyli ponad 160 lat temu firma American Express zajmowała się transportem oraz prowadzeniem biura podróży. Pierwszą kartę typy T&E (Travel and Entertainment) podmiot ten wydał w 1958 roku. Firma ta jako pierwsza wprowadziła do swojej oferty kartę złotą (AmEx Gold, 1966) oraz kartę platynową (AmEx Platinum, 1984)[9].

Diners Club

Historię Diners Club należy rozpocząć od przytoczenia anegdoty związanej z amerykańskim biznesmenem Frankiem McNormem, który po skończonej kolacji w jednej z restauracji w Nowym Jorku spostrzegł, iż nie posiada gotówki, aby zapłacić rachunek. Wystawił więc specjalny dokument, zobowiązując się tym samym uregulować rachunek w innym terminie, co jest typowe dla niektórych kart płatniczych. Można zatem stwierdzić, że gotówka, a właściwie niedogodności z nią związane przyczyniły się do powstania i szybkiego rozwoju kart płatniczych[10].

Oficjalne utworzenie pierwszej organizacji kartowej, czyli Diners Club miało miejsce 28 lutego 1950 roku. Początkowo wydano 200 kart, które akceptowane były w 27 restauracjach zlokalizowanych w Nowym Jorku. W ciągu roku liczba wydanych kart przekroczyła 42 000, a punktów, w których można było skorzystać z nowej formy rozliczania wzrosła do 330[11]. Diners Club Polska funkcjonuje od 1997 roku i obecnie jest częścią Diners Club International.


[1] S. Flejterski B. Świecka, Rynek karty płatniczych. Historia i perspektywy plastikowego pieniądza, Wydawnictwo Zachodniopomorskiej Szkoły Businessu, Szczecin 1996, s. 5.
[2] A. Bury, Karty płatnicze, CeDeWu, Warszawa 1999, s. 56.
[3] https://www.visaeurope.com/about-us/
[4] https://www.visa.pl/o-nas/aktualnosci/visa-rozbudowuje-globalna-siec-przetwarzania-danych-transakcji-nowe-centra-w-singapurze-i-wielkiej-brytanii-2086740?returnUrl=/o-nas/aktualnosci/listing
[5] A. Bury, Karty płatnicze w Polsce, CeDeWu, Warszawa 2002, s. 57.
[6] Ibidem, s. 57-58.
[7] Ibidem, s. 58.
[8] http://www.global.jcb/en/about-us/company/, [Dostęp: 27.07.2017].
[9] A. Borcuch, Bankowość elektroniczna w Polsce, CeDeWu, Warszawa 2011, s. 60.
[10] R. Kaszubski Ł. Obłoza, Karty płatnicze w Polsce, Wolters Kluwer Polska – LEX, Warszawa 2012, s. 25.
[11] A. Bury, Karty płatnicze w Polsce…, op. cit. s. 50.