Opłata interchange w Polsce

karta kredytowa debetowa, mobilny terminal płatniczy POS, polecenie bezgotówkowe, interchangeOpłata interchange pobierana przez emitentów kart przez długi okres stanowiła główny element kosztów związanych z akceptacją kart w punktach handlowo-usługowych (ponad 80% MSC), jej wysokość miała zatem decydujący wpływ na to, czy dany podmiot zainstaluje odpowiedni terminal POS i umożliwi dokonywanie transakcji kartami płatniczymi[1]. W latach 2011-2012 wysokość stawki interchange wynosiła zależnie od rodzaju karty około 1,5-1,6% kwoty transakcji i należała do jednych z najwyższych w Europie[2]. W celu redukcji wysokości tej opłaty powołano Zespół Roboczy ds. Interchange Fee (ZRIF), w składzie którego znaleźli się przedstawiciele NBP, emitentów kart płatniczych, akceptantów, agentów rozliczeniowych, organizacji kartowych, instytucji rządowych oraz konsumentów[3]. Rezultatem działań ZRIF było stworzenie Programu Redukcji Opłat Kartowych w Polsce (PROK). Program ten zakładał stopniową redukcję opłat interchange fee w Polsce do poziomu średniego w Unii Europejskiej. Wprowadzenie postulowanych zmian nie powiodło się, gdyż organizacja kartowa MasterCard odmawia zaakceptowania zmian zawartych w PROK.

Na skutek jednostronnie podjętej przez organizację kartową MasterCard decyzji, od pierwszego stycznia 2013 roku weszła w życie obniżka stawki interchange fee dla transakcji kartowych tej organizacji. Według wyliczeń NBP dla średniej kwoty transakcji z tamtego okresu opłata interchange zmniejszyła się dla kart debetowych tej organizacji z 1,64% do 1,24%, a kart kredytowych z 1,50% do 1,29%[4]. Na podobny krok zdecydowała się również organizacja Visa, redukująca stawki w podobnym zakresie. Dodatkowo podmiot ten uwzględniając niektóre zalecenia wypracowane w ramach PROK, obniżył opłaty dla mikropłatności (transakcji na kwoty poniżej dwudziestu złotych).

W wyniku niepowodzenia kolejnych prób zmierzający do samoregulacji rynku kartowego w zakresie interchange fee, ustawodawca podjął kroki zmierzające do stworzeniem odpowiednich uregulowań w tym zakresie. Prace nad odpowiednim aktem prawnym budziły wiele kontrowersji, znacząco bowiem ograniczały przychody banków z tytułu transakcji kartowych. Zmiany w ustawie o usługach płatniczych weszły w życie od 1 stycznia 2014 roku, najistotniejszymi elementami ustawy był zakaz stosowania opłaty dodatkowej względem posiadaczy karty (surcharge), przyzwolenie na ograniczenie zasady honour all cards (konieczności akceptacji wszystkich kart danej organizacji kartowej) oraz redukcja opłaty interchange do maksymalnego poziomu 0,5% kwoty transakcji[5].

W rezultacie posiedzenia Komisji Budżetu i Finansów Publicznych z dnia 22 lipca 2014 r. mającej miejsce w Senacie RP zajmującego się kwestią skutków obniżki opłaty interchange oraz zmianą w interpretacji transakcji transgranicznych przez organizacje kartowe stało się jasne, że na skutek zaistniałej sytuacji ponownie należy zmienić uregulowana prawne[6]. Działania legislacyjne w tym zakresie toczyły się jednocześnie w Polsce, jak i na szczeblu całej Unii Europejskiej. Nowe przepisy obniżające maksymalną wysokość stawki interchange fee do 0,2% dla kart debetowych i 0,3% dla pozostałych kart weszły w życie 29 stycznia 2015 roku[7]. Ponadto stawki te nie obowiązywały w przypadku nowych organizacji kartowych (niezależnych od już istniejących) przez okres pięciu lat[8]. W tak znaczących obniżkach opłaty interchange można upatrywać głównej przyczyny bardzo dynamicznego rozwoju infrastruktury rynku kart oraz liczby i wartości transakcji kartowych w Polsce w ostatnich latach.

[1] Analiza funkcjonowania opłaty interchange w transakcjach bezgotówkowych na rynku polskim, NBP, Warszawa 2012, https://www.nbp.pl/systemplatniczy/obrot_bezgotowkowy/interchange.pdf, s. 22.
[2] Analiza skutków obniżenia opłaty interchange w Polsce, NBP, Warszawa 2015, https://www.nbp.pl/systemplatniczy/interchange/obnizenie-oplaty-interchange.pdf, s. 7.
[3] Ibidem, s. 8.
[4] Ibidem, s. 11.
[5] Ibidem, s. 12-13.
[6] Ibidem, s. 15.
[7] Niższe maksymalne stawki opłaty interchange za płatności kartą, http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/komunikat.xsp?documentId=84C339620228EF80C1257DBE002FD238
[8] Ibidem.